Fake Reality / Volkskrant Conceptman 31 dec 2013

Als je als adverteerder reality TV belooft,
moet het ook echt zijn. Of toch niet?

‘Centraal Beheer test z’n eigen helpdesk in online filmpje met neptelefoontjes.’ Cool. Neptelefoontjes zijn niet nieuw, maar ‘Even Apeldoorn Bellen’ in de praktijk testen is een prikkelend idee. Dan moet het wel aan twee vereisten voldoen. Eén: de helpdesk is 100% echt. En twee: in de traditie van Centraal Beheer gaat het over bizarre schadegevallen. Aan dat laatste punt wordt helaas niet voldaan. Een jonge actrice loopt hardhorendheid te veinzen bij –hou je vast- een aanvraag voor een autopolis. De helpdeskmedewerker moet HEEL HARD PRATEN. SNAPT U WEL. Werkt altijd, grappen met doven, maar ’t is nou niet bepaald een onverwacht schadegevalletje à la Centraal Beheer. Hoopvol kijk ik verder. De andere nepbeller is een man die in de auto zit met z’n vrouw, die onverwacht aan het bevallen is. Kennelijk kent hij 112 niet - en belt dus even Apeldoorn. Een medisch ongekwalificeerde helpdesk-dude adviseert ‘het hoofdje te draaien’. Krak! ‘Even Apeldoorn bellen.’ Uitvaartverzekeringetje, meneer?

Zonde. En punt twee: is die helpdesk wel echt? Ergens bekruipt je het idee dat er iets niet klopt: geen klassieke verborgen camera met een vast standpunt. Veel te veel shots, alsof er open en bloot een cameraman rondloopt. Centraal Beheers Wesley en z’n buurvrouw lijken acteurs. Fake alert. Dat deed me denken aan een reality filmpje van LG televisies, een paar jaar terug. De slogan: ‘So real. It’s scary.’ Briljant idee: de vloer van een lift werd door techneuten vervangen door negen LG beeldschermen. Het leek een strakke tegelvloer, maar met een bite. Zodra er mensen in de lift omhoog gingen, vielen de ‘tegels’ met kabaal naar beneden en keken ze naar een peilloze liftschacht onder hun voeten. Paniek! Maar de LG schermen zaten helemaal niet echt in die lift: het was allemaal met special effects ingemonteerd en geënsceneerd. De passagiers in de lift waren acteurs. De als reality gebrachte prank was dus helemaal niet ‘So Real’ en dat leverde LG ook duizenden dislikes op. Levensecht beeld bleek volkomen fake. Is dat erg?

Nee. De wereld wil bedrogen worden. En liefst ongestoord: de klokkenluider van LG’s nepperij werd online gelynched. Bekijk het youtubefilmpje  ‘So Unreal - It’s Scary’ maar eens. De maker (Acousticsoul512) kreeg behalve 500.000 views vooral negatieve reacties: ‘Nitpick’, ‘Who the fuck cares’ tot de meest dodelijke ‘You must be fun at parties.’ Blijkbaar is het niet wenselijk om kritisch naar genre-conventies te kijken. Ben de Volkskrant dankbaar dat ze deze column niet online zetten.


Natuurlijk: montage manipuleert ook, geluid kan suggestief zijn, maar toch blijf ik erbij: wie echt-echt belooft moet geen nep-echt bieden. Kies dan gewoon voor oldskool nep-nep, da’s nog eerlijker. Aan de andere kant kun je puristen als acousticsoul512 en mijzelf (geen familie) als collateral damage zien. De gemiddelde consument becommentarieert alles dat anders is dan een Robijncommercial al met ‘geniaal’ of ‘top’. Of dat je ijkpunt moet zijn als maker, durf ik te betwisten. Sorry. Meestal ben ik wel fun at parties. Dat is in ieder geval mijn goede voornemen voor 2014. For real.

Scato van Opstall