Collectieve Stapelgekte




ING begrijpt goed dat alleen reclame niet helpt om een gebroken imago te lijmen. Wie 4,5 miljard schuldig is aan de belastingbetaler en z'n top ondertussen vette bonussen geeft, kan beter veinzen dat-ie maatschappelijk betrokken is. Het 'economisch bureau' van de ING heeft daarom het sociaal-psychologisch onderzoek omarmt. Een soort pseudowetenschap, waarmee de Diederik Stapels onder ons gegarandeerd de voorpagina's halen. Het werkt simpel: 1) stel een vage vraag in een situatie met veel variabelen 2) laat een onduidelijk gedefinieerde groep mensen antwoord geven 3) interpreteer de antwoorden zodanig dat je een mediagenieke uitkomst krijgt. Onderzoeksgegevens hoef je daarbij echt niet te vervalsen (nodeloos dom van Stapel). ING's Vraag van Vandaag roept "Nederlanders laten voordeel liggen!" Nederlanders kopen namelijk liever een liter afgeprijsde yoghurt, dan een groter pak van 1,4 liter dat relatief nog ietsje voordeliger is. Ammehoela, geen consument denkt in 1,4 liter pakken. Volksstammen gooien yoghurt meteen na de THT datum weg, onnodig. Daar wordt pas een poen mee verspild! De ING conclusie is dus volstrekt onzinnig, omdat de vraagstelling niet deugt. Geen nieuwsdienst die hier doorheen prikt, want journalisten zijn kennelijk net zo dom of lui als de 'totaal verraste' wetenschappelijke collega's van Diederik Stapel. Die eeuwige PR-onderzoeken waar hoogbegaafde redacties telkens weer op tippelen, hoe lang duurt het nog voor ze dit trucje doorhebben? Op journalistieke opleidingen leert niemand onderzoek fileren. Lijkt me toch wat spannender dan de lesmodule 'ANP berichten copy/pasten'. En het 'peer reviewed' van wetenschappers betekent dat alle onderzoekers elkaar een geschikte peer vinden: maak het je collega's vooral niet lastig. 

Het gemiddelde onderzoek is daarmee gereduceerd tot een online vraag aan een paar duizend willekeurige vrouwen. "Heeft u wel eens het gevoel gehad dat iemand een ongewenste lucht uit uw vagina zou kunnen ruiken?" De helft antwoordt met ja (want elke vrouw is ooit een onzekere puber geweest). De andere helft antwoordt met een sociaal wenselijk 'nee' (want je weet maar nooit wie je anonieme antwoord meeleest via cookies en IP-adressen). ANP drukt op send en ja hoor: de volgende dag lees je on- en offline "Helft vrouwen stinkt uit vagina." Een week later komt heel toevallig Libresse met hun nieuwe product 'Punina': een vaginale sterrenmix geurstick met roze touwtje. Marketing anno 2012. Adverteerders, marketeers en PR-makers, doe er je voordeel mee. Journalisten zullen je geen strobreed in de weg leggen. En de onderzoekers zelf nog minder. Lang leve het Nonderzoek!